حدیث ثقلین در خطبه غدیر خم | پایگاه اینترنتی آیت الله جعفر فاضل %
دروس استاد

حدیث ثقلین در خطبه غدیر خم

حدیث ثقلین در خطابه غدیر خم
0

فهرستی از مطالب در باب حدیث ثقلین که شما با آن آشنا می شوید:

پیامبر اکرم پس از آن که امامان از صلب امیرالمومنین را فرزند، ذریّه و نسل خویش بیان کردند، ایشان را ثقل، هم طراز و همراه قرآن دانستند. حضرت رسول حدیث ثقلین را در خطبه غدیر چنین بیان فرمودند که: قرآن و عترت بر حوض کوثر همراه هم وارد می شوند. از طرفی قرآن را ثقل اکبر و عترت را ثقل اصغر نام نهادند.

مَعاشِرَ النّاسِ اِنَّ عَلِیّاً وَ الطَّیِّبینَ مِنْ وُلْدى مِنْ صُلْبِهِ هُمُ الثَّقَلُ الْاَصْغَرُ وَ الْقُرْآنُ الثَّقَلُ الْاَکْبَرُ فَکُلُّ واحِدٍ مِنْهُما مُنْبِئٌ عَنْ صاحِبِهِ وَ مُوافِقٌ لَهُ لَنْ یَفْتَرِقا حَتّى یَرِدا عَلَىَّ الْحَوْضَ اَلا اِنَّهُمْ اُمَناءُ اللَّهِ فى خَلْقِهِ وَ حُکّامُهُ فى اَرْضِهِ

حدیث ثقلین در خطبه غدیر

این جا باید بررسی کنیم که حقیقت قرآن چیست؟ مراد از بزرگ تر بودن قرآن نسبت به عترت چیست؟

قرآن ناطق، ثقل اکبر

ابتدا باید بگوییم مطابق بعضی از روایات، اهل بیت، ثقل اکبر قلمداد شده اند. دیگر این که در جریان مکر عمروعاص در صفین و به نیزه زدن قرآن ها، امیرالمومنین نیز فرمودند: من قرآن ناطق و آگاه ترین مردم به قرآن من هستم.(۱)

اما این که در خطبه غدیر و در قالب حدیث ثقلین، رسول الله صلَّی الله علیه وآله قرآن را ثقل اکبر دانسته اند، چطور قابل جمع است؟

وقتی آیه” کُلُّ شَیءٍ أحصَیناهُ فی إمامٍ مُبینٍ “نازل شد، بعضی پرسیدند: مراد تورات و انجیل است؟ حضرت نفی کردند و فرمودند: امام مبین ، علی بن ابی طالب سلام الله علیه است.(۲) امام بیان گر قرآن است(۳) و تمام علوم و تمام قرآن در امیرالمومنین و عترت است.

مطالعه بیشتر
آیه ولایت در خطابه غدیر

امیرالمومنین حقیقت قرآن

قرآن بیان گر و معرّفی کننده امیرالمومنین علیه السّلام است؛ آن هم بیان گر قسمتی از حقیقت ایشان.

خداوند می فرماید:

وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ وَلَا یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إِلَّا خَسَارًا(۴)

سوره اسراء آیه ۸۲

این جا “مِن بعضیّه” استفاده شده است یعنی بعضی از قرآن را برای شما فرستادیم!

در زیارت آل یس خطاب به امام زمان عجل الله تعالی فرجه عرضه می داریم که شما ترجمان قرآن هستید(۵) یعنی شما برگردانِ قرآن هستید، مثل وقتی که عبارت عربی را ترجمه به انگلیسی کنیم که هر دو عبارت، برگردان هم و برابر هم هستند.

ترجمان قرآن

براین اساس اگر امام علیه السلام را به صورت لفظ دربیاوریم، می شود قرآن ؛ واگر قرآن بخواهد مجسّم شود، می شود امام علیه السلام.

پس قرآن شرح حال و حقیقت عترت است و چنان که رسول اکرم در حدیث ثقلین فرمودند: هرکدام خبر از دیگری می دهد و در همه جهات موافق هم هستند. این دو هرگز از هم جدا نمی شوند تا این که در قیامت بر من وارد شوند.

البته مراد این عبارت حدیث ثقلین این نیست که وقتی قرآن و عترت، نزد حوض کوثر بر رسول خدا صلَّی الله علیه وآله وارد شدند از یکدیگر جدا می شوند! بلکه مراد این است که تا آن زمان این دو کنار هم هستند، و با هم بر پیامبر وارد می شوند و بعد از آن هم با یکدیگر هستند!

حدیث ثقلین در خطبه غدیر

حدیث ثقلین می گوید: زمین از حجّت خدا خالی نمی ماند

این قسمت از حدیث ثقلین که در خطبه غدیر آمده است در حقیقت بیان می کند که زمین هیچ زمان از وجود حجّت علیه السلام خالی نخواهد بود؛ چرا که قرآن وجود دارد و قرار بر این است که عترت هرگز از قرآن جدا نباشد و هر دو با یکدیگر باشند؛ لذا لزوما همیشه امام و حجّت در زمین وجود دارد.

مطالعه بیشتر
قبولی نبوت در گرو تبلیغ ولایت

اما این که در خطبه غدیر، قرآن ثقل اکبر نامیده شده، می تواند از این نگاه باشد که قرآن کلام خدا و میزان است و روایاتی که به دست ما می رسد، باید با قرآن سنجیده شود(۶) و از این جهت به قرآن ثقل اکبر گفته اند.

ولی ما در این نوشتار بیان کردیم که در واقع امر عترت و قرآن، یک حقیقت است؛ چراکه تمام قرآن در قلب شریف امام علیه السلام است به علاوه ترجمان و تفسیر و تأویل و ظاهر و باطن آن. اما گاهی از نگاهی می توان قرآن را ثقل اکبر و از نگاهی عترت را ثقل اکبر دانست.(۷)

پانوشت:

(۱) بحارالأنوار ج۳۲ ص۵۳۲
(۲) بحارالأنوار ج۳۵ ص۴۲۷
(۳) بحارالأنوار ج۲۳ ص۱۹۷، ج۳۰ ص۵۴۳
(۴) سوره اسراء آیه ۸۲

(۵) السَّلامُ عَلَیکَ یا تالِیَ کِتابِ اللهِ وتَرجُمانَهُ: بحارالأنوار ج۹۹ ص۹۳
(۶) بحارالأنوار ج۲ ص۲۲۵و۲۳۵ و ج۵۰ ص۸۰
(۷) وسائل الشّیعه ج۲۷ ص۴، بحارالأنوار ج۸۹ ص ۷۸

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید:

تعداد علاقه مندانی که در خبرنامه ایمیلی ما عضو شده اند :

2

نظرات

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *