دروس استادمقتل الحسین علیه السلام

بررسی شخصیت حمید بن مسلم گزارشگر کربلا

بررسی حمید بن مسلم گزارشگر کربلا مقتل
0

عناوین این نوشتار:

  • نقل مقتل ابی مخنف از حمید بن مسلم
  • نقاط منفی در شخصیت حمید
  • نقاط مثبت گزارشگر کربلا
  • نتیجه ما از مقتل نویسی حمید
  • دستور دستگیری وی توسط مختار
  • حمید و شاگردی امام سجاد

حمید بن مسلم ” که در کربلا حضور داشته است و گزارشگر ی است که مقتل نویسان از جمله “ ابی مخنف ” به نقل های وی توجه خاصی داشته اند. ما در این درس به شناخت وی و نقاط مثبت و منفی شخصیتش می پردازیم.

نقل مقتل ابی مخنف از حمید بن مسلم

باتوجه به گزارش هایی که ابی مخنف به واسطه سلیمان بن ابی راشد از حمید بن مسلم نقل می کند، گزارشگری حمید بن مسلم از حرکت شمر از کوفه شروع می شود و تا شهادت عبدالله بن عفیف ادامه دارد.

اما آیا اصلا به گزارش او می‌شود توجه کرد؟
قضاوت کردن در مورد این شخص سخت است اما نسبت به شخصیت او نکات منفی و مثبتی وجود دارد که به آن ها می پردازیم:

نقاط منفی در شخصیت حمید

  • حضور در لشکر عمر سعد و عدم نصرت امام حسین علیه السلام
  • دوستی با عمر سعد لعنت الله علیه
  • ماموریت رساندن خبر سلامتی عمر سعد به خانواده او که نشان از اهمیت حمید به عمر سعد است.
  • ماموریت یافتن از جانب عمر سعد به همراه خولی برای رساندن سر مقدس امام حسین علیه السلام به دست عبیدالله بن زیاد

نقاط مثبت گزارشگر کربلا

  • بحث و درگیری با شمر برای جلوگیری از سوزاندن خیمه‌ ها در کربلا البته به نقل خودش!
  • ممانعت از قتل امام سجاد علیه السلام در خیمه به نقل خودش
  • دوستی حمید بن مسلم با ابراهیم بن مالک اشتر و ملاقات کردن وی در زندان
  • پیوستن به توابین و شرکت در قیام آنان و گزارش وقایع قیام
  • نقل گزارش های جذاب و به نفع امام حسین علیه السلام که معمولا دشمن چنین نقل نمی‌کند؛ همچون جریانی از عبید الله بن ابی حصین ازدی که در کربلا خطاب به امام حسین علیه السلام گفت: ای حسین؛ نگاه کن که این آب چگونه است! اجازه نمی‌دهیم که از این آب بیاشامی و در این حال اباعبدالله علیه السلام او را نفرین کردند و فرمودند : تو خود سیراب نخواهی شد که بعد ازجریان کربلا هر وقت آب می‌خورد معده او، آب را پس می زد!
    همچنین در گزارش خود از حضرت علی اکبر علیه السلام نقل می‌کند که جوانی وارد معرکه شد که مثل ماه می‌درخشید.

نتیجه ما از مقتل نویسی حمید بن مسلم

می توان گفت که حمید بن مسلم به عنوان گزارشگر کربلا در گزارش خود منصف بوده و لذا به مقتل و گزارشی که مربوط به شخص خودش نیست می توان اطمینان کرد اما گزارش هایی که مربوط به شخص خودش است مانند جلوگیری از شهادت امام سجاد علیه السلام نمی توان اعتماد کرد چراکه احتمال دارد قصد تبرئه و خوب جلوه دادن خود را داشته است.

دستور دستگیری وی توسط مختار

مختار دستور دستگیری او را داد و به صائب گفت که او را دستگیر کند. حال سوال این است چرا کسی که در قیام توابین حضور داشته، در جریان قیام مختار نبوده است؟

وی به همراه عبدالله بن وهب و عبدالرحمن بن وهب از دست مختار فرار کرد و نزد قبیله عبدالقیس رفت و به آن ها پناه برد.

صائب دنبال آن ها گشت و دو پسر وهب همدانی را پیدا کرد و دستگیر نمود اما حمید بن مسلم فرار کرد و گزارش این اتفاق را بلاذری در بخش مقتل ” انساب الاشراف ” (۱) و طبری در تاریخ الامم و الملوک (۲) آورده است که وقتی فرار کرد دو بیت شعر گفت به این مضمون که خدا را به جهت فرار کردن شکر می‌کرد.(۳)

بنابراین حمید بن مسلم در قیام مختار نقشی نداشته بلکه مختار او را جزء قاتلین یا حاضرین و یا مقصرین می‌دانسته و قصد کشتن او را داشته و این مطلب کار را برای قضاوت کردن در رابطه با وی سخت می‌کند که چرا مختار در حالی که او در گروه توابین بوده است، قصد کشتنش را داشته است؟ مخصوصا با این موید که ابراهیم اشتر دوست او هم در این زمینه وساطت حال او را نکرده است!

شاید بتوان گفت: علت این که مختار دنبال دستگیری او بود از این جهت است که حمید بن مسلم آدم سستی بوده و در هر جریانی که شکل می‌گرفته حضور داشته است. در برهه‌ای از زمان و جریان کربلا که قوت ظاهری با یزیدیان بود در سپاه دشمن و در برهه‌ای دیگر درگروه توابین حضور داشته است.

حمید و شاگردی امام سجاد

اما آن چه مهم است، این است که شیخ طوسی، حمید بن مسلم را از اصحاب امام سجاد علیه السلام دانسته و در کل می‌توان گفت که برنامه گزارشگر کربلا صرفا گزارش نویسی و مقتل نویسی بوده است نه قضاوت. البته بجز گزارش هایی که درباره خودش دارد و نباید به آن ها اهمیت داد که قبلا توضیح داده شد.

پاورقی:

(۱) انساب الاشراف ؛ جلد ۶ صفحه ۴۰۹ چاپ بیروت
(۲) تاریخ طبری؛ جلد ۴ صفحه ۵۳۰ چاپ بیروت دار التراث
(۳) ترجمه شعر: نمی بینی که من چه نترسی هستم و نجات پیدا کردم و نزدیک بود که نجات پیدا نکنم و رجا و امید به خدا من را نجات داد.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید:

تعداد علاقه مندانی که در خبرنامه ایمیلی ما عضو شده اند :

5

نظرات

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

night mode toggle