معجم الکبیر طبرانی و مقتل الحسین علیه السلام
0
  • شرح حال طبرانی
  • تالیفات وی
  • مقبره طبرانی
  • معجم الکبیر طبرانی و مقتل الحسین
  • امتیازات طبرانی و ارزش مقتل نویسی او
  • بیان نسب ابوبکر توسط طبرانی سنی مذهب
  • نقاط منفی طبرانی صاحب معجم الکبیر

شرح حال طبرانی

سلیمان بن احمد بن ایوب شامی طبرانی صاحب کتاب معجم الکبیر یکی از مشهورترین تاریخ نگاران و پیش گامان در مقتل نویسی است. کنیۀ او ابوالقاسم است. بررسی شخصیت طبرانی در این درس به جهت نوشتن باب ” مقتل الحسین ” است.

وی در سال ۲۶۰ هـ . ق در طبریه شامعکا ” به دنیا آمد و در ۲۸ ذی القعده سال ۳۶۰ هـ . ق در سن ۱۰۰ سالگی در اصفهان از دنیا رفت.

او در طبقه بندی صاحبان مقاتل بعد از ابن سعد و کتاب طبقات وی ، بلاذری و انساب الاشراف او ، دینوری و اخبار الطوال وی و طبری در تاریخش قرار می گیرد.

البته این تقسیم بندی بنا بر سال فوت نویسندگان است. وگرنه مورخین و مقتل نویسانی بوده اند که قبل از او و یا هم زمان با او کتاب نوشته اند ولی سال فوت صاحبان کتب دیگر بعد از طبرانی می‌باشد.

تالیفات وی

طبرانی از محدثان بزرگ اهل تسنن و صاحب تالیفات حدیثی از قبیل معجم الصغیر و معجم الکبیر و معجم الاوسط و دلائل النبوه و کتاب تفسیر می‌باشد.

وی برای کسب علم به سفرهای بسیاری از قبیل مصر ، عراق، فارس، حجاز و شام سفر نمود.وی در نهایت به اصفهان بازگشت و مدت ۶۰ سال در آن جا زندگی کرد و پس از ۳۳ سال تحقیق و مطالعه، عمر خود را صرف تربیت شاگردان نمود.

مقبره طبرانی

طبرانی در اصفهان و در کوچه‌ صاحب بن عباد در مقبره‌ تبردار که در بین اهالی اصفهان به اشتباه به عنوان محل دفن تبردار امیرالمومنین علیه السلام شهرت یافته دفن شده است.

در آن مقبره افراد دیگری همچون حُمَمَه و صالح بن احمد بن حنبل نیز مدفون می باشند.

معجم الکبیر طبرانی و مقتل الحسین

مولف در کتاب معجم الکبیر خود که کتابی تاریخی است و شرح حال صحابه پیامبر صلی الله علیه وآله را بر اساس حروف الفبا آورده است. در حرف “ح” در رابطه با امام حسین علیه السلام و مقتل الحسین مطالبی را بیان کرده است که عبارتند از :

  • پیشگویی شهادت امام حسین علیه السلام به وسیله پیامبر صلی الله علیه وآله
  • وقایع مرتبط با تربت امام حسین علیه السلام
  • کشته شدگان کربلا
  • ذکر قاتلان سیدالشهدا علیه السلام
  • وقایع شگفت بعد از قتل أبی ‌عبدالله علیه السلام
  • نقل بخشی از روایات امام حسین صلوات الله علیه به واسطه امام سجاد علیه السلام
  • ذکر ۱۵۰ روایت مسند در خصوص امام حسین و مقتل کربلا

برخی قبول زحمت نمودند و گزارش های طبرانی در ارتباط با امام حسین علیه السلام را به عنوان مقتل الحسین طبرانی عرضه کرده‌اند. (۱)

امتیازات طبرانی و ارزش مقتل نویسی او

  1. سفرهای علمی فراوان و اخذ علم از عالمان گوناگون
  2. تبعیت از سیره محدثین و نقل روایات به صورت مسند
  3. شاگردانی چون ابونعیم اصفهانی را تربیت نموده است.
  4. نقل روایاتی در رابطه با امیرالمومنین علیه السلام که جزء فضائل سنگین محسوب شده و نشان از عدم تعصب طبرانی و تخلف وی از روش متعصبانه برخی عالمان اهل تسنن می‌باشد.
    مانند روایت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله که به حضرت زهرا سلام الله علیها فرمودند: کسی به خواستگاری تو آمده است که عالم‌ترین و شکیبا‌ترین مردم و اولین مسلمان است.
    نقل این گونه روایات نشان می‌دهد که طبرانی از نواصب نیست.(۲)

گرچه طبرانی عقیده مخالفین را دارد اما به علت عدم نصب او، اخبارش را بررسی می نماییم و اما این روش را در مورد نواصب عمل نمی کنیم و منقولات آن ها را مردود می‌دانیم.

بیان نسب ابوبکر توسط طبرانی سنی مذهب

طبرانی روایت مربوط به نسب ابوبکر را نقل کرده و آن را حَسَن می‌داند. در روایت وی آمده نام ابوبکر ، عبدالله بن عثمان بن عامر بن عمرو و نام مادرش سلمی بنت صخر بن عامر بن عمرو ذکر شده است (۳) که نشان می‌دهد ابوبکر فرزند پاکی نبوده است چرا که پدرش با برادرزاده خود ازدواج نموده و ابوبکر به دنیا آمده است.

در اسد الغابه ابن اثیر جزری آمده است که مادر او، لیلا دختر صخر بن عامر بن کعب است و در جای دیگر می نویسد: مادر او سلمی دختر صخر بن عامر بن عمر است و درآخر گفته است که به این نسل نباید اعتنایی نمود چراکه در آن زمان اعراب با برادر زاده خود ازدواج نمی کردند و به همین علت این نسب درست نیست. اما طبرانی صاحب معجم الکبیر در مقام دفاع بر نیامده که نشان از پذیرش روایت توسط اوست.

نقاط منفی طبرانی مقتل نویس صاحب معجم الکبیر

  1. سنی و جزء مخالفین می باشد.
  2. نقل روایات مدح خلفا در کتبش

این بود شرح حال طبرانی مورخ و مولف معجم الکبیر از بزرگ ترین عالمان اهل تسنن . در این درس امتیازات و نقاط روشن و نقاط منفی شخصیت او را به جهت اعتبار در بحث مقتل شناسی مطرح کردیم.

پانوشت:

  1. محمد شجاع ضیف الله و همچنین آقای سید عبدالعزیز طباطبایی در کتاب حسین و سنه این کار را کرده‌اند.
  2. نواصب کسانی هستند که سبّ امیرالمومنین می‌کنند و از اسلام خارج می شوند و این سبب می شود که خونشان هدر باشد و اگر تشنه هم بودند، نباید به آن ها آب داده شود.
  3. معجم الکبیر جلد ۱ صفحه ۵۱
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بله
تقریبا
خیر

نظرات

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

night mode toggle